കെഎസ്ആർടിസി ബസുകളിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് സൗജന്യ യാത്ര അനുവദിക്കാനുള്ള കേരള സർക്കാരിന്റെ പ്രഖ്യാപനം സ്വകാര്യ ബസ് ഓപ്പറേറ്റർമാർക്കും ഓട്ടോറിക്ഷ ഡ്രൈവർമാർക്കും ഉണ്ടാക്കാവുന്ന പ്രത്യാഘാതങ്ങളെക്കുറിച്ച് വ്യാപകമായ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവച്ചിരിക്കുകയാണ്. കെപിസിസി പ്രസിഡന്റ് വിഡി സതീശൻ പ്രഖ്യാപിച്ച ഈ പദ്ധതി ജൂൺ 15 മുതൽ നടപ്പിലാക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതെങ്കിലും നിരവധി നിർണായക വിവരങ്ങൾ ഇനിയും വ്യക്തമായിട്ടില്ല.

സാമ്പത്തിക പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഗണ്യമാണ്. കെഎസ്ആർടിസിക്ക് നിലവിൽ പ്രതിദിനം ഏകദേശം 8 കോടി രൂപ വരുമാനവും പ്രതിദിനം 23 ലക്ഷം യാത്രക്കാരുമുണ്ട്, അതിൽ പകുതിയും സ്ത്രീകളാണ്. എസി, സ്ലീപ്പർ, സൂപ്പർഫാസ്റ്റ് തുടങ്ങിയ എല്ലാ തരം കെഎസ്ആർടിസി ബസുകളിലും സൗജന്യ യാത്ര ഏർപ്പെടുത്തിയാൽ പ്രതിമാസം 90 കോടി രൂപയുടെ ഭാരം സർക്കാരിനുണ്ടാകും. ഓർഡിനറി, ഫാസ്റ്റ് പാസഞ്ചർ ബസുകളിൽ മാത്രമായി പരിമിതപ്പെടുത്തിയാൽ പോലും 60 കോടി രൂപ പ്രതിമാസം ചെലവ് വരും.

കർണാടകയുടെ അനുഭവം ഒരു മുന്നറിയിപ്പാണ്. 2023ൽ സിദ്ധരാമയ്യ സർക്കാർ വോൾവോ, സ്ലീപ്പർ, എസി ബസുകൾ ഒഴികെ സമാനമായ സൗജന്യ യാത്ര പ്രഖ്യാപിച്ചപ്പോൾ സംസ്ഥാനത്തിന് പ്രതിവർഷം 4,000 മുതൽ 5,000 കോടി രൂപ വരെ നീക്കിവെക്കേണ്ടി വന്നു. അയൽ സംസ്ഥാനമായ തമിഴ്നാട്ടിൽ 2,000 മുതൽ 4,000 കോടി രൂപ വരെയാണ് ഈ ആവശ്യത്തിനായി മാറ്റിവെക്കുന്നത്. തമിഴ്നാട്ടിൽ സൗജന്യ യാത്ര പ്രഖ്യാപിച്ചതോടെ സ്ത്രീ യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണം 40 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 70 ശതമാനമായി ഉയർന്നു, ഇത് കെഎസ്ആർടിസിയുടെ ഇതിനകം തകർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന സാമ്പത്തിക സ്ഥിതിയെ കൂടുതൽ വഷളാക്കും.

സ്വകാര്യ ബസ് മേഖലയ്ക്ക് കനത്ത പ്രഹരമാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. കഴിഞ്ഞ 15 വർഷത്തിനിടയിൽ ഏകദേശം 25,000 സ്വകാര്യ ബസുകൾ കേരളത്തിൽ സർവീസ് നിർത്തലാക്കി, ഇത് 35,000 തൊഴിലവസരങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുത്തി. കെഎസ്ആർടിസിയുടെ സൗജന്യ യാത്ര സ്വകാര്യ ബസുകളിൽ നിന്ന് സ്ത്രീ യാത്രക്കാരെ കെഎസ്ആർടിസിയിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടും, ഇത് ഇതിനകം പ്രതിസന്ധിയിലായ സ്വകാര്യ ഗതാഗത മേഖലയുടെ തകർച്ച വേഗത്തിലാക്കും.

ഓട്ടോറിക്ഷ ഡ്രൈവർമാരുടെ വരുമാനത്തിലും ഗണ്യമായ ഇടിവുണ്ടാകും. നിലവിൽ ചെറിയ നഗര യാത്രകൾക്ക് 10 മുതൽ 30 രൂപ വരെ ഓട്ടോറിക്ഷകൾക്ക് നൽകുന്ന നിരവധി സ്ത്രീകൾ സൗജന്യ കെഎസ്ആർടിസി ബസുകളിലേക്ക് മാറും. നേരത്തെ തന്നെ നേർത്ത ലാഭത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഓട്ടോ ഡ്രൈവർമാർക്ക് ഇത് വരുമാന നഷ്ടമുണ്ടാക്കും.

ലിംഗസമത്വവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റൊരു ആശങ്ക കൂടിയുണ്ട്. ഈ പദ്ധതി സ്ത്രീകൾക്ക് മാത്രമാണ് ആനുകൂല്യം നൽകുന്നത്, പൂർണ നിരക്ക് നൽകുന്ന പുരുഷന്മാർക്ക് അധിക സാമ്പത്തിക ഭാരം വരും. കേരളത്തിൽ വലിയൊരു വിഭാഗം സ്ത്രീകളും ജോലി ചെയ്ത് സാമ്പത്തികമായി സ്വതന്ത്രരായിരിക്കെ ഇത്തരമൊരു തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സബ്സിഡി ന്യായമാണോ എന്ന ചോദ്യവും ഉയരുന്നു.

സ്ത്രീ യാത്രക്കാർക്ക് ആശ്വാസം നൽകാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്ന ഈ പദ്ധതി, സാമ്പത്തിക മാതൃകയിലെ വ്യക്തതയില്ലായ്മയും സ്വകാര്യ ഗതാഗതത്തിലുണ്ടാക്കുന്ന പ്രത്യാഘാതങ്ങളും കണക്കിലെടുത്തില്ലെങ്കിൽ കേരളത്തിന്റെ പൊതുഗതാഗത മേഖലയിൽ ആഴത്തിലുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചേക്കാം.